ұшақты басқару

ұшақты басқару
(Пилотирование самолета; франц. piloter — ұшақ жүргізу)
ұшу аппаратарын адам немесе борттық автоматтық құрылғылар кешені жүзеге асыратын басқару процесі. Ұ.б. басқару органдарына — биіктік пен бағыттаудың аэродинамикалық рөлдеріне, элерондарға, интерцепторларға, ауа тежегіштеріне және т.б. әсер ету, сонымен қатар қозғалтқыштың тарту күшін өзгерту арқылы жүзеге асырылады. Тік ұшып, қонатын ұшақтарды (аэродинамикалық рөлдер тиімді емес режімдерде) және ғарыштық аппараттарды басқару реактивті рөлдермен, ал тік ұшақтарды басқару көтеруші қалақтардың көтеру күшінің шамасы мен бағытын өзгерту арқылы жүзеге асырылады. Басқару жүйесіне: ұшқыш тікелей әрекет ететін командалық иінтірек (басқару тұтқалары, штурвалдар, педальдар және т.б.), командалық иінтіректерді басқару органдарымен қосатын басқару сымдары, арнайы тетіктер және орындаушы құрылғылар кіреді. Ұ.б. қолмен, жартылай автоматты, автоматты түрде жүргізілуі мүмкін. Қолмен басқару режімінде ұшқыш шешім қабылдап, оны басқару иінтіректері арқылы жүзеге асырады. Ұшақты басқаруды бақылау үшін пилотажды навигациялық құралдар қолданылады. Арнайы компенсаторлар (аэродинамикалық, серіппелі), сонымен қатар ауалық, электрлік және гидравликалық күшейткіштер ұшқыштың басқару органдарына әсер етуге жұмсайтын күшін азайтуға қызмет етеді. Ұшақты басқарудың жартылай автоматты режімінде ұшқыш арнайы командалық аспаптар көмегімен автоматты түрде ұшатын аппаратты басқару әрекетіне қажет ақпараттарды алады. Бұл адамның қызметін едәуір жеңілдетеді. Автоматтық режімде басқару толығымен автоматтандырылған кемерлік құрылғылар кешенімен жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта түнгі және күрделі метеорологиялық жағдайларда әуе нысаналарын тосып алу, ұшу және қону үшін автоматтандырылған басқару жүйелері кеңінен қолданылады.

Казахский толковый терминологический словарь по военному делу. — Мектеп.

Смотреть что такое "ұшақты басқару" в других словарях:

  • басқару пункттері — (Пункты управления) ұрыс қимылдарын дайындау және жүргізу немесе жауынгерлік кезекшілік кезінде қолбасшы (командир) штаб офицерлерімен бірге орналасып, әскерлерді (күштерді) басқаруды жүргізетін арнайы жабдықталған және техникалық құралдармен… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • басқару жүйесінің беріктігі — (Живучесть системы управления) басқарудың қосалқы пункттерін құруға, соның ішінде олардың жылжымалылығына, орталықтандырылуына, бүркемеленуіне, берік әскери инженерлік құрылыстарда орналасуына, байланыстың тура қосалқы құралдары мен түрлерін… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • ракетаны автономды басқару — (Автономное управление ракетой) ракетаның ұшуын басқару. Бұл кезде бүкіл қашықтықтағы ұшу траекториясы кемерлік аспаптар кешені арқылы анықталады, яғни ракета алдын ала белгіленген бағдарлама (берілген траектория) бойынша ұшады және ешқандай… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • артиллерия атысын басқару — (Управление огнем артиллерии) артиллериялық бөлімшелерді басқару шараларының бір бөлігі болып табылатын атысқа басшылық ету. Оған: атысты дайындау немесе оны алдын ала дайындау, алға қойылған атыс міндеттерін орындау тәсілдері мен құралдарын… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • ракетаны интернационалды басқару — (Интернациональное управление ракетой) алдын ала белгі ленген траектория мен ракета ұшуын қамтамасыз ететін навигацияның интернационалдық құралдарын қолдануға негізделген баллистикалық ракеталарды дербес басқару жүйелерінің бірі. Р.и.б. мен ұшу… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • атысты автоматтық басқару — (Автоматическое управление огнем) тез қозғалатын әуе, жер үсті және су үсті нысаналарын табуды және атыс үшін мәліметтерді дайындауды, қарудың автоматтық көздеуін және атысты бастауды қамтамасыз ететін арнайы қондырғылар мен аспаптар көмегімен… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • ракетаны автономсыз басқару — (Неавтономное управление ракетой) ракетаның бүкіл ұшу траекториясын тек оның ішінде орналасқан ғана емес, одан тыс орналасқан құралдар жүйесі (кешені) арқылы нысанаға бағыттау …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • әскерлерді басқару органдары — (Органы управления войсками) әр түрлі буындарда әскерлерді (күштерді) басқару міндеттерін атқаруға арналған әскери ведомство жүйесіндегі тұрақты (штаттық) және уақытша (штаттық емес) құрылған штабтар, басқармалар, бөлімдер мен тағы басқа… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • ракетаны басқару жүйесі — (Система управления ракетой) берілген траектория бойынша ракетаның ұшуын қамтамасыз ететін барлық құрылғылар мен құрал жабдықтардың жиынтығы. Р.б.ж не радиотехникалық құрал жабдықтар, сонымен бірге радиолокациялық станциялар, есептеу шешу… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

  • әскерді басқару — (Управление войсками) штаб, саяси бөлім және т.б. басқару органдары басшыларының (командирлерінің, бастықтардың) әскерді (қарулы күштерді) үнемі әскери дайындықта ұстап, алға қойылған міндеттерді орындауға және ұрыс қимылдарын жүргізе білуге… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

Книги

Другие книги по запросу «ұшақты басқару» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»